معتدل المزاجى بزند ، چون پوست بدن خودش گرم‌تر از حدّ معمول است ، احساس سردى خواهد كرد و به سرد بودن مزاج آن شخص حكم خواهد كرد ، درصورتىكه مىدانيم اين حكم خطاست ولى اگر طبيبى معتدل المزاج كه متابوليسم پايه‌اش به حد اعتدال است دست به بدن كسى بگذارد و حس سردى يا گرمى را دريابد ، مىتواند حكم كند كه آن شخص سرد يا گرم است و اگر هيچ احساسى از سردى و گرمى نكرد ، مىتواند بگويد كه آن شخص معتدل المزاج است و اين حكم‌ها هم صحيح و مطابق با واقعيت است . پزشكان قديم ايران به اين مسئله كه اساس تشخيص گرمى و سردى مزاج بر آن استوار است ، كاملا متوجه بودند و صريحا در كتاب‌ها به آن اشاره كرده‌اند كه ما به‌موقع خود به بيان آن‌ها خواهيم پرداخت . مشكل ديگرى براى تشخيص گرمى و سردى مزاج به وسيلهء حس لامسه وجود دارد كه ما آن را در بيان اندازه‌گيرى متابوليسم پايه شرح داديم و گفتيم كه براى تعيين حد اقل انرژى كه بدن در مدت 24 ساعت يا يك ساعت مصرف مىكند و آن را متابوليسم پايه گويند ، بايد از عواملى كه باعث اخلال در اين اندازه‌گيرى مىشود خوددارى كرد . در اينجا نيز عينا همان عوامل وجود دارد و بايد از آن‌ها دورى كرد ، زيرا تعيين مزاج‌هاى گرم و سرد و اندازه‌گيرى متابوليسم پايه ، درحقيقت يك عمل است كه با دو روش انجام مىگيرد . يكى از ويژگىهاى برجسته آدمى كه بين افراد تفاوت دارد ، متابوليسم پايه است و آن عبارت از مقدار انرژى است كه بدن در يك ساعت يا در 24 ساعت براى انجام اعمال حياتى خود ( براى كار قلب ، عضلات تنفسى ، غدد و سلول‌ها ) به مصرف مىرساند . اين انرژى از تبديل انرژى شيميايى مواد غذايى ذخيره‌شده در سلول‌هاى بدن به انرژى حرارتى به وجود مىآيد ، مقدار حرارت به‌وجود آمده ، كه به حسب كالرى تعيين مىشود ، در هر فرد ، ثابت و نشان‌دهندهء شدت سوخت‌وساز « 1 » و سرعت اكسيداسيون‌هاى سلولى است . قدرت اين كار در دست غدد درون‌ريز ، مخصوصا تيروئيد است كه به منزلهء كاربراتور در يك

--> ( 1 ) . [ در متن اصلى « احتراقات » آمده است ] .